آیا جابه جایی مواد مذاب آتشفشان دماوند موجب ذوب یخچال ها شده است؟

به گزارش مجله نماشو، عضو هیات علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله از اجرای پروژه مشترک با کشور فرانسه در زمینه وضعیت آتشفشان دماوند اطلاع داد و گفت: در این مطالعات فرضیه گرم تر شدن سطح زمین در ناحیه قرارگیری یخچال ها به دلیل جابه جا شدن مواد مذاب در اتاقک ماگمایی دماوند مورد آنالیز قرار می گیرد که تاکنون نتایج اولیه از آن استخراج شده است.

آیا جابه جایی مواد مذاب آتشفشان دماوند موجب ذوب یخچال ها شده است؟

به گزارش خبرنگاران، در روز چهارشنبه، 7 شهریورماه جاری سیل مخربی در مسیر دره گزنک به قله دماوند (دره تلو نیز نامیده می گردد) رخ داد که تا دو روز بعد از آن نیز ادامه داشت. این سیل در روستای گزانه موجب تخریب کامل پارک این مرکز جمعیتی شد و با گذر از روستای گزانه و تخریب دیواره آبراهه، در تلاقی با رود هراز و مسیر جاده هراز، به باغات منطقه گزنک آسیب وارد کرد.

مسیر عبوری سیل، دره نه چندان وسیع گزنک به قله دماوند در محدوده بخش لاریجان استان مازندران است. این مسیر، راه دسترسی به قله دماوند از یال شرقی است که به حالت کمانی از قله به سمت شرق و جنوب شرق تا جاده هراز و رودخانه هراز ادامه دارد.

در وسط دره، مسیر رودخانه محلی تلخاب واقع شده است که مسیر سیل نیز در راستای همین رودخانه بوده است. مسیر رودخانه از گزنک در کناره جاده هراز تا قله دماوند که مسیر آبراهه ای مشرف به گزانه و گزنک را تشکیل می دهد، دارای طولی معادل 13 کیلومتر است.

در مسیر گزنک به قله در آبراهه طویل که مسیل شناخته شده منطقه نیز است، تغییر ارتفاع در ابتدا چندان زیاد نیست، ولی در طول 6 کیلومتر حدود 1000 متر به ارتفاع افزوده می گردد (حدود 17 درصد شیب)؛ ولی در ادامه، شیب به شدت تند می گردد، به گونه ای که از ارتفاع حدود 2600 متر در فاصله تقریبی 7 کیلومتری به حدود 5600 متری در مجاورت قله می رسد (حدود 43 درصد شیب). چنین مورفولوژی و شیب تندی، قدرت تخریب بالایی به این سیل داده است.

مسیر سیل دماوند

به باور محققان این امر به دلیل تغییرات اقلیم و گرم شدن هوا بوده است، به گونه ای که در تابستان امسال در ارتفاع 2 هزار متر قله آتشفشان دماوند دمای هوا 26 درجه سانتی گراد بوده است.

اخیرا دکتر زارع، عضو هیات علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با همکاری محققانی از کشور فرانسه آنالیز فرضیه جدیدی درباره ذوب شدن یخچال های دماوند را در دستور دارند.

فرضیه ای که محققان دو کشور را به سمت دماوند کشاند

دکتر مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و عضو وابسته شاخه زمین شناسی فرهنگستان علوم در گفت وگو با خبرنگاران با اشاره به اتاقک ماگمایی آتشفشان دماوند، شرح داد: اتاقک ماگما در حداقل ژرفای 3 هزار متری در قله دماوند واقع است و آنالیز آن به این دلیل با اهمیت است که جا به جا شدن ماگما می تواند با فشار به سنگ های در برگیرنده ماگما راهی را برای خروج ماگما به سطح زمین ایجاد کند. ضمن آنکه نزدیک شدن ماگما به سطح زمین می تواند به داغ تر شدن ناحیه ای در سطح زمین در محدوده سامانه آتشفشانی دماوند بیانجامد

وی از اجرای طرح مطالعاتی مشترک بر روی آتشفشان دماوند اطلاع داد و اعلام نمود: اکنون پژوهش هایی با همراهی موسسه و رصدخانه علوم زمین استراسبورگ فرانسه و با راهنمایی و همکاری مشترک من و دکتر ژک هیندرر (Jacques Hinderer) استاد و پژوهشگر برجسته گرانی سنجی در حال انجام است.

به گفته این محقق، نتایج اولیه این تحقیقات نشان می دهد که ناهنجاری های مغناطیسی و گرانشی به صورت روند شمالی -جنوبی در پیرامون قله در ژرفای 3 تا 7 کیلومتری وجود دارد.

وی در این باره شرح داد: مواد مذاب (ماگما) از راه شکستگی ها به دلیل چگالی کمتر نسبت به سنگ های در برگیرنده پیرامون خود به سمت بالا حرکت می نماید. زمانی که ماگما نمی تواند به بیرون از اتاقک راه بیابد، فشار با افزایش جابه جایی در شکستگی ها می تواند رخ دهد.

زارع تاکید نمود: این امر یکی از منشاهای فراوری و رخداد خرد لرزه ها در محدوده قله آتشفشانی است.

عضو هیات علمی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی با بیان اینکه موقعیت اتاقک های ماگما را می توان با مطالعات لرزه شناسی معین کرد، یادآور شد: امواج لرزه ای ناشی از زمین لرزه در ماگما با سرعت کمتر از سنگ های پیرامونی عبور می نمایند و این تغییر سرعت امواج لرزه ای که از جنس امواج صوتی هستند، می تواند محل و موقعیت دقیق اتاقک ماگمایی را برای ما معین کند.

وی در پاسخ به این سوال که آیا سیل هفته اول شهریور 97 گزنک که به صورت سیلاب ناگهانی موجب خسارت شد، می واند با فعالیت های ماگمایی کوه آتشفشان دماوند مرتبط باشد یا خیر، پاسخ داد: هفته اول شهریور امسال در دره هراز و پیرامون قله دماوند باران نبارید؛ ولی اولین مشاهدات از ذوب بخشی از یخ های دماوند در ارتفاع 3 هزار متری و در نتیجه وقوع سیل های ناگهانی را در پی داشت.

زارع خاطر نشان کرد: اولین ارزیابی ها دلیل این ذوب شدن را گرم بودن هوای مازندران و ناحیه پیرامون قله دماوند در تابستان امسال (حدود 2 تا 3 درجه بیش از متوسط سال های دیگر) بیان می کرد. بنابراین در یکی از دره های قله دماوند، یخ ها آب شدند و این موضوع باعث ایجاد سیل شد.

وی در عین حال از آنالیز فرضیه جدیدی در این زمینه اطلاع داد و در این باره شرح داد: فرضیه دیگری که اکنون مشغول آنالیز آن هستیم، گرم تر شدن سطح زمین (در ناحیه قرارگیری یخچال ها) به دلیل جابه جا شدن مواد مذاب در اتاقک ماگمایی و احتمالا در راستای شکستگی هایی است که با روش های ژئوفیزیکی پی جویی شده اند.

به گفته وی، بر اساس این فرضیه جابه جایی مواد مذاب آتشفشان دماوند منجر به ایجاد پدیده های مختلف از جمله ذوب یخ ها و یخچال ها و سیل گزنک شد.

منبع: خبرگزاری ایسنا
انتشار: 4 تیر 1401 بروزرسانی: 4 تیر 1401 گردآورنده: namasho.ir شناسه مطلب: 2936

به "آیا جابه جایی مواد مذاب آتشفشان دماوند موجب ذوب یخچال ها شده است؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "آیا جابه جایی مواد مذاب آتشفشان دماوند موجب ذوب یخچال ها شده است؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید